Knieklachten bij volleybal: herkenbaar probleem met grote impact

Als fanatiek volleyballer ken je het waarschijnlijk wel: die vervelende pijn net onder je knieschijf na een intensieve training of wedstrijd. Of misschien ken je iemand uit je team die al weken aan de kant staat met knieklachten. Je bent niet alleen. Knieblessures bij volleybal komen vaker voor dan je denkt, en de impact ervan is groter dan veel sporters zich realiseren.

De cijfers liegen er niet om: knieblessures in Nederland

De meest recente cijfers van VeiligheidNL uit 2023 laten een verontrustend beeld zien. Van de 5,3 miljoen sportblessures die dat jaar in Nederland werden opgelopen, vormden knieblessures met 21% verreweg de meest voorkomende blessure. Dat zijn ruim 1,1 miljoen knieblessures in een jaar tijd. En deze cijfers zijn niet zomaar getallen – achter elk cijfer gaat een verhaal schuil van pijn, gedwongen rust en gemiste trainingen.

Wat de knieblessures extra verontrustend maakt, is dat ze vaak leiden tot langdurig sportverzuim. Uit de cijfers blijkt dat ruim 400.000 Nederlanders de afgelopen twee jaar zijn gestopt met een of meerdere sporten als direct gevolg van een sportblessure. Veel van deze uitvallers hadden te maken met knieklachten die maar niet over wilden gaan.

Volleybal: een sport met specifieke knierisico’s

Volleybal is bijzonder belastend voor de knieen. Bij volleybal komt ongeveer 14% van alle spelers op enig moment in aanraking met knieklachten, en bij professionele volleyballers loopt dit percentage zelfs op tot 45%. Deze hoge cijfers zijn geen toeval. De aard van de sport, met de vele explosieve sprongen, snelle landingen en plotselinge richtingsveranderingen, zorgt voor een enorme belasting op het knie-apparaat.

De meest voorkomende knieblessure bij volleybal is patellapeestendinopathie, ook wel bekend als springersknie of jumper’s knee. Deze overbelastingsblessure ontstaat wanneer de patellapees – de pees die je knieschijf verbindt met je scheenbeen – overbelast raakt door het herhaaldelijk springen en landen. Bij deze blessure ontstaat er een reactie in de pees waarbij de normale structuur van het peesweefsel verandert.

Belangrijk om te weten: bij patellapeestendinopathie is er geen sprake van een echte ontsteking, zoals de term ’tendinitis’ zou kunnen suggereren. In plaats daarvan zien we een toename van vocht en cellen in de pees, en kunnen de peesvezels hun normale rechtlijnige verloop verliezen en kris-kras door elkaar gaan lopen. Dit proces wordt tendinopathie genoemd en vraagt om een andere behandeling dan een echte peesontsteking.

Waarom juist jouw knie? Risicofactoren voor knieklachten

Uit onderzoek blijkt dat niet iedereen een even groot risico loopt op knieklachten. Er zijn verschillende factoren die het risico verhogen. Een eerdere blessure aan dezelfde knie is een belangrijke risicofactor – wie al eerder knieklachten heeft gehad, loopt meer kans op herhaling. Ook een verkeerde techniek bij het springen en landen vergroot het risico aanzienlijk.

Maar er spelen ook factoren mee die verder van de knie af liggen. Denk bijvoorbeeld aan je voeten: een doorgezakt voetgewelf (overpronatie) of juist een hol voetgewelf kan ervoor zorgen dat je been bij elke landing een beetje naar binnen of buiten draait. Deze rotaties worden doorgegeven aan je knie, die hierdoor extra belast wordt. Ook de kwaliteit van je volleybalschoenen speelt een grote rol. Volleybalschoenen met onvoldoende demping of schoenen die hun beste tijd hebben gehad, kunnen knieproblemen in de hand werken of in stand houden.

De manier waarop je traint is misschien wel de belangrijkste factor. Een te snelle toename in trainingsintensiteit, te veel sprongen achter elkaar zonder voldoende herstel, of onvoldoende afwisseling tussen zware en lichte trainingen – het zijn allemaal factoren die kunnen leiden tot overbelasting van de kniepees. En spelers op een aanvalspositie hebben door de aard van hun speelstijl een extra verhoogd risico.

Preventie: meer dan alleen warming-up

De goede nieuws is dat veel knieklachten voorkomen kunnen worden. VeiligheidNL heeft in samenwerking met de Nederlandse Volleybalbond het programma VolleyVeilig ontwikkeld. Dit wetenschappelijk onderbouwde programma bestaat uit warming-up-, romp- en stabiliteitsoefeningen die specifiek gericht zijn op het voorkomen van knie-, schouder- en enkelblessures. Het programma is beschikbaar als app, zodat je het altijd bij de hand hebt.

Een belangrijk onderdeel van blessurepreventie is het monitoren van je sprongbelasting. Door het aantal sprongen per training en wedstrijd bij te houden, krijg je inzicht in de belasting van je kniepees. Het is cruciaal om na een groot aantal sprongen ook voldoende herstel in te plannen. Een grote toename in sprongbelasting leidt tot een groter risico op blessures. Wissel daarom lichte, gemiddelde en zware trainingen af, en bouw de hoeveelheid sprongen langzaam op na een rustperiode.

Ook neuromusculaire controle – het vermogen van je spieren en zenuwstelsel om samen te werken voor een gecontroleerde beweging – is essentieel. Uit onderzoek blijkt dat enkelblessures en knieproblemen vaak ontstaan door een gebrek aan deze controle, meer nog dan door een gebrek aan spierkracht. Voeg daarom balansoefeningen toe aan je warming-up: statische balansoefeningen op een been op een harde ondergrond en een instabiele ondergrond, gevolgd door dynamische balans- en sprongoefeningen.

Het belang van goede volleybalschoenen en sportzooltjes

Een vaak onderschat aspect van blessurepreventie is goed schoeisel. Je volleybalschoenen zijn je directe contact met de grond en spelen een cruciale rol in hoe krachten worden opgevangen en doorgegeven aan je lichaam. Schoenen met onvoldoende demping of schoenen die hun beste tijd hebben gehad, kunnen knieproblemen veroorzaken of in stand houden. Als vuistregel geldt: vervang je volleybalschoenen minimaal eens in de twee jaar, ook al zie je ze nog weinig gebruikt. De demping neemt namelijk na verloop van tijd af, zelfs als je de schoenen niet draagt.

Voor veel sporters met knieklachten kunnen sportzooltjes een waardevolle aanvulling zijn. Overpronatie – het naar binnen kantelen van de enkel en het doorzakken van het voetgewelf – is een belangrijke oorzaak van veel sportblessures, waaronder kniepijn. Door deze afwijking komt er meer druk te staan op de spieren, pezen en banden van de voet en het onderbeen, wat leidt tot extra spanning op de knie en zelfs de onderrug.

Sportzooltjes die speciaal zijn ontwikkeld om overpronatie te corrigeren, kunnen het natuurlijke looppatroon herstellen. Het resultaat is vaak een verlichting van voetpijn, scheen- en kniepijn en het voorkomen van (verdere) sportblessures. Belangrijk is wel dat je zooltjes gebruikt die bij jouw specifieke situatie passen. Een bezoek aan een gespecialiseerde sportpodotherapeut of een praktijk zoals Footconnection kan je helpen de juiste keuze te maken. Zij kunnen je voeten analyseren en op maat gemaakte zooltjes maken die precies aansluiten bij jouw bewegingspatroon en je schoenen.

De rol van fysiotherapie bij knieklachten volleybal

Bij Bakker Fysiotherapie zien we regelmatig volleyballers met knieklachten. Wat ons opvalt, is dat veel sporters te lang wachten met hulp zoeken. Ze hopen dat de klachten vanzelf over gaan, of ze proberen er doorheen te sporten. Helaas werkt dit zelden goed en kunnen de klachten hierdoor juist chronisch worden.

Een goede fysiotherapeutische beoordeling kijkt naar meer dan alleen de knie. We beoordelen je hele bewegingsketen: van je voeten en enkels, via je knie en heup, tot aan je romp. Ook kijken we naar je landingstechniek, je trainingsbelasting en je schoenen. Deze brede blik is essentieel, want vaak ligt de oplossing niet alleen in het behandelen van de knie zelf, maar ook in het aanpassen van belasting, het verbeteren van technieken en het optimaliseren van ondersteunende factoren zoals schoeisel.

Heb je knieklachten door volleybal?

Bij Bakker Fysiotherapie helpen we je met een integrale aanpak:

– Uitgebreide analyse van je bewegingsketen

– Persoonlijk oefenprogramma

– Advies over schoenen en zooltjes

– Begeleiding bij terugkeer naar sport

Maak een afspraak via bakkerfysiotherapie.nl of bel ons voor advies.

In de volgende blog gaan we dieper in op hoe je knieklachten kunt herkennen en wat de verschillende fasen zijn van patellapeestendinopathie. Want vroege herkenning en een goede diagnose zijn de eerste stappen naar effectief herstel.

Zoektermen voor patienten:

kniepijn volleybal, knieklachten volleybal, springersknie, jumper’s knee, patellapeestendinopathie, volleybal blessure knie, knie overbelasting sporten, fysiotherapie knieklachten, sportzooltjes kniepijn, volleybalschoenen kniepijn, blessurepreventie volleybal, knieblessure behandeling

Bronnen:

– VeiligheidNL (2023). Sportblessures in Nederland: Cijfers 2023

– Sportzorg.nl (2024). Springersknie (Jumper’s knee)

– Allesoversport.nl (2020). Volleybal en blessures

– Richtlijnendatabase.nl (2024). Richtlijn Anterieure Kniepijn